Pod koniec oświecenia - epoki słynnej z szacunku dla zdobyczy myśli ludzkiej i nauki, ducha racjonalizmu i poczucia zdrowego rozsądku - coraz większą popularność zaczęły zdobywać nastrojowe powieści grozy. Jednocześnie w owych czasach całkowicie zlekceważono pewne elementy ludzkiego doświadczenia - niewyjaśnione siły i instynkty, które w tajemniczy sposób rządzą postępowaniem człowieka. Powieść gotycka doskonale wypełniła tę lukę, szczególnie że w Europie coraz silniejszy był duch romantyzmu, a wraz z nim wzrosło zainteresowanie tym. co niewyjaśnione i nadprzyrodzone. Powieść gotycka rozwinęła się najlepiej w krajach anglosaskich. Także w Polsce poeci epoki romantyzmu tacy jak Adam Mickiewicz odwoływali się przede wszystkim do „wiary i czucia", jego zbiór Ballady i romanse pełen jest niesamowitych opowieści przepełnionych grozą.